جغرافیای طبیعی روستای روئین
فصل دوم:
«جغرافياي طبيعي»
موقعيت جغرافيايي
ويژگي هاي طبيعي
آب وهوا
تفرجگاه ها
تأمين آب
چشمه ها
حيات وحش
موقعيت جغرافيايي: [1]
دهكده ي توريستي و سر سبز رويين،دهكده اي زيبا و خرم در شمال شهرستان اسفراين از شهرستان هاي استان خراسان شمالي است.
اين دهكده ي توريستي در 28كيلو متري شمال اسفراين و 51 كيلو متري جنوب شرقي بجنورد مركز استان خراسان شمالي در«35-ْ57 طول شرقي و 12-ْ37 عرض شمالي در ارتفاع 1670 متر ي از سطح دريا قرار دارد.
اين دهكده ي توريستي در 7 كيلو متري جاده ي آسفالته ي بجنورد-اسفراين واقع است،راه اين روستا از اين جاده جدا شده و به سمت شرق به كوهستان هايي سرد،خنك و مرتفع ادامه مي يابد،در اين جاده ابتدا از روستاي عراقي مي گذريم سپس به روستاي محمودي و بعد از آن دهكده ي توريستي رويين مي رسيم.
رويين در دهستان رويين واقع در بخش مر كزي اسفراين قرار دارد. اين دهستان با دهستان هاي ميلانلو،زرق آباد و حومه همسايه است.
رويين از غرب به روستاهاي محمودي از جنوب به روستاي سست،از شمال به پاكتل و كلاته ايزانلو از توابع بجنورد و از شرق نيز به ارتفاعات تخته ميرزا از توابع شهرستان اسفراين متصل است.
رويين بيش تر همسايه هايش را مردم خونگرم و مهربان كرمانجي تشكيل مي دهد .
ويژگي هاي طبيعي:[2]
روستاي رويين از جمله روستاي سرسبزو آباد شهرستان اسفراين است كه در سمت جنوبي كوه هاي آلاداغ در يكي از دره هاي با صفاي اين رشته كوه واقع شده است.
اكثر زمين هاي روستا در شيب دامنه قرار گرفته و روستاييان با كوشش زياد آن ها را تراس بندي كرده اند و به همين دليل معيشت باغداري تفوق بيش تري نسبت به ساير انواع معيشت كشاورزي دارد.
زمين هاي روستا در دره ي طويلي با جهت شرقي و غربي قرار دارد و دره هاي فرعي ديگري نيز از شمال،شرق و جنوب به آن متصل مي شود .همه ي اين دره ها پوشيده از انواع درخت هاي ميوه است.
هرگاه از جاده ي اسفراين-بجنورد به طرف دهكده ي توريستي رويين حركت مي كنيم،يعني از غرب به طرف شرق مي رويم ؛ از عرض دره كاسته مي شود،در حقيقت روستاي رويين در دره اي با جهت شرقي و غربي واقع است كه راه ورود آن از غرب به طرف شرق است.
اين دره نسبتاً عميق باعث شده است كه روستا از بادهاي محلي و خساراتي كه اين باد ها و در جلگه و دشت به وجود مي آورد در امان باشد.
شيب زمين در طرفين رودخانه ي رويين به نسبت وسعت دره متفاوت است،آنجاكه در ه تنگ تر مي شود شيب زياد مي شود و در آن قسمت كه دره وسعت پيدا كرده است؛شيب زمين ها كم تر است،تا جايي كه زمين هاي بسيار مسطح به رودخانه ي اين دهكده ي توريستي كه از پر آب ترين و روان ترين رودهاي شهرستان اسفراين است منتهي مي شود.
در زمين هايي كه شيب بسيار زياد است و كشت درخت و آبياري در آنان به آساني انجام نمي شود ، به ناچار با سنگ ديوارهايي ساخته اند و يا شيار هايي درست كرده اند تا زمين را تراس بندي نمايند.
اين دهكده ي توريستي كوه هاي فراواني دارد از قبيل:
شاهپري«شاپي»،ميدان،سيفه،در شرق اين دهكده؛بلواريا و سرخ چشمه در شمال رويين؛ميام در غرب رويين؛و كوه جهه نيز در جنوب رويين قرار داردكه معمولاً ارتفاع آن ها زياد است و بيش تر آنان پيوسته به هم هستند و تپه هاي كوتاه و پراكنده در اين دهكده ي توريستي يافت نمي شود.
آب و هوا:[3]
آب و هواي اين دهكده ي توريستي يعني رويين از نوع معتدل كوهستاني با زمستان هاي سرد و پر برف و تابستان هاي معتدل و مطبوع مي باشد.رويين به علت موقعيت ييلاقي آن در تابستان ها تفرجگاه مناسبي براي هموطنان گراميمان به خصوص اهالي محترم شهرستان هاي اسفراين و بجنورد محسوب مي شود؛كه براي استفاده از آب وهواي دلپذير و سرد رويين و آب چشمه هاي زلال اين دهكده و ميوه هاي خوشمزه ي و متنوع اين روستا به اين مناطق مي آيند.
مردم رويين ؛ اين روستا را از نظر آب و هوايي به دو قسمت «نسر» و«پيرو» تقسيم مي کنند . « نسر» که در واقع حاشيه جنوبي رودخانه را در بر مي گيرد به اين دليل که کم تر آفتاب گير است و اغلب پوشيده از باغ ها و درختان زيادي است داراي آب و هواي سرد تر و دل چسب تري است بر عکس «پيرو» که به علت آفتابگير بودن و نيز به اين دليل که اغلب بافت مسکوني روستا در آن قسمت قرار دارد گرم تر است . [4]
تفرّجگاه ها:[5]
به دليل آب و هواي خوب اين دهكده ي توريستي تفرجگاه هاي فراواني در دهكده به وجود آمده است؛از قبيل:
1.سر چشمه:
شروع چشمه اي چوشان وسرد.سرآغاز حيات روستا كه باعث نشاط وسر سبزي آن شده ومحلي براي مشتاقان طبيعت است.
2.چشمه كوه:
چشمه اي كوچك بر فراز كوه هاي جنوبي رويين و درقسمت بالاي باغ هاي نسر كه در فصل بهار جلوه گر شكوه و عظمت طبيعت است اعتقادات محلي بر اين است كه حضرت علي (ع)در اين چشمه استراحت نموده (سير آفاق) وسفره پر بركت خويش را به سوي روستا تكانده اند وسر سبزي روستا از بركت حضور ايشان است.
3. ذو تنگ:
در قسمت شمال شرقي روستا پس از عبور از سرچشمه مسيري سنگلاخي همراه با جريان كم آب توجه گردشگران و مسافران را به خود جلب مي كند .
دوطرف اين مسير زيبا را باغ هاي ميوه در بر مي گيرد وكوه هاي صخره مانند زيبا آن را استوار مي كند .پس از عبور از اين مسير به خود «ذو»مي رسيم كه صخره هاي موازي دو كوه به همديگر بسيار نزديك شده وتنگه اي باريك ايجاد مي كند.اگر بارندگي زمستان و بهار خوب باشد به خوبي قطرات زيباي آب را مي بينيد كه از قسمت هاي مختلف اين كوه صخره اي مي چكد و در محل فرود خود گودالي كوچك ايجاد مي كند.گاهي از بلنداي كوه مي چكد ودرگوشه اي ديگر از زير صخره مي جوشد .جريان آب كوچكي ايجاد مي كند كه در طول مسير خود به چشمه هاي اطراف مي پيوند ورودي را تشكيل مي دهد.
4.گل ميام (گودال ميام):
گودالي ساخته شده توسط انسان اما پر آب شده توسط طبيعت.چشمه هاي جوشان كف گودال آن را هميشه و در همه ي فصول پر آب نگه مي دارند . ازآب آن براي آبياري استفاده مي شود.
اماكن ديدني رويين مكاني سر سبز است كه گردشگران طبيعت گرا (اكو توريسم)رابه خود مي طلبد، باغ هاوكوچه باغ هاي زيبا،مسيرهاي اصلي دره ها ومكان هاي عمومي رويين درزيرليست وار آورده شده.
1.سرچشمه مكاني عمومي براي بازديد عموم.
2.ذوتنگ مسيري زيبا براي تفرج
3.چشمه كوه
4.درقله(دَرِقلعه)باغ هاي زيبا همراه با كوچه باغ هاي تحسين برانگيز.يكي از راه هاي ورودي روستا درگذشته هاي دور.
5.كتل شهر واقع در انتهاي در قله و راه عبور رويين به شهر درگذشته بوده است.
6.گل ميام (گودال ميام)
7.كويدا(كوه هاي كبود رنگ اطراف باغ هاي روستا كنار جاده اصلي روستا)
8.خواجه عماد (يكي از مسيرهاي باغات رويين)
9.كوه رمنه:كوهي بلند وصخره اي همراه با درختي سبز در قسمت بالايي كوه كه از يك طرف صخره اي وصعب العبور است واز طرف ديگر بسيار راحت مي توان گذر كرد.
10.دهن دور(دهنه دور):باغاتي زيبا وكوه هايي بلند كه در فروردين و ارديبهشت بي نظير است.
11.قلعه ي بلاند(قلعه ي بلند):در قسمت غرب روستا كه مساكن روستايي به آن ختم مي شود واز ان براي د فن اموات استفاده شده است.كوهي يا تپه اي سرخ رنگ كه از بلنداي آن مي توان روستا را ديد.
12.شپيران(كوهاي شاهپوران)كوه هايي زيبا كه داراي انواع گياهان دارويي است كه مشتاقان خود را به حضور مي طلبد.
13.پي دوي.باغهاي سر سبز كه مسير عبوري مردمي است كه در كوهاي پس ان به كشت وكار و دامداري مي پردازند.
14.تينگه (تنگه)
15.شو قله:(شيب قله يا شب قله به علت وجود درختان و تاريكي نسبي محل)مسير عبوري باغ هاي غرب روستا است كه در ابتداي روستا قرار دارد وپشت قلعه بلند قرار دارد.
16.جندي(جني):باغ هاي اطراف روستا.
17.سرخه:باغ هاي اطراف درتپه اي كوچك در شرق روستا كه رنگ سرخ دارد.
18.چرديولي:ولي باغ و رودخانه اي زيبا درمسير در قلعه.
19.تپه حسن چوپان:تپه اي كبود رنگ در وسط باغ ها كه مكاني آرام است وزيبا.
20.نسر:باغ هاي جنوبي روستا كه كمتر در مسير آفتاب قرار دارند به دليل اين كه سايه كوه هاي ما نع مي شود.
21.جهه:ميداني وسيع در كوه هاي جنوبي روستا كه محل كشت و زراعت مردم روستا است.
22.دره استه حسين (استاد حسين):دره اي سر سبز كه از بلنداي آن مي توان روستا را به خوبي ديد.
23.نوي(نوي)زير
24.اسيو خربه (آسياب خرابه):اسامي باغ هاي در قلعه است.
25.كنج آخور(كنج آخورها)
26.دره عنبران
27.دره محمد بني
28. دره قياس(غياث)
29.دره مصطف(مصطفي)
30.قريشمري(قرشمال) : كوه هاي اطراف روستا كه دام داران ، دام هاي خود را براي چرا به اين مناطق مي برند كه در فصولي از سال مورد حمايت جنگلبانان است و از ورودآن ها جلوگيري مي شود.دراين كوه ها كه دره به دره اسامي مختلفي دارند چيزي حدود 40 دره كه متعلق به رويين است و در اكثر آن ها چشمه وجود دارد و زراعت و كشت مي شود عمدتاً گندم و نخود و عدس كا شته مي شود . اين كوها در فصول بهار و تابستان بسيار تماشاي است.ارديبهشت شكوه رنگ ها است . دشت هايي كاملاً زرد رنگ سرخ رنگ و آبي رنگ و...دشت هاي لاله هاي سرخ وگلهاي زرد ودر تابستان مزارع زيباي گندم وحركات مواج اين شاخه ها چشم هاي شيفته طبيعت را به خود مي طلبد.اسامي برخي از اين دره ها ميدان .سيفه ،.كاريز،كلثوم،برج،سرخ چشمه،بلازار، شاپي،ميتي رمضان،يور طا لب .سه تومان فرنگاوو...
تأمين آب:[6]
به طور كلي نزولات جوي در اين دهكده به دوصورت است در زمستان ها به صورت برف و در فصل هاي بهار و پاييز به شكل باران و تگرگ مي باشد . در تابستان ها ميزان بارندگي بسيار كم است و حتي
نزديك به صفر است ، حداكثر باران در بهار و بيش تر مواقع به صورت رگبار هاي تند است كه اغلب باعث جاري شدن سيل مي شود كه خسارات زيادي را به بار مي آورد براي مثال:
سيلي كه در سال 1352 جاري گشت خسارات فراواني به اهالي روستا وارد كردكه تعدادي خانه ي مسكوني،اراضي كشاورزي،چند رأس حيوان ومتأسفانه 1نفر از اهالي روستا را نيز به فوت رساند ؛بعد از آن نيز چند سيل به قدرت همين سيل آمده است كه باز هم خساراتي را به بار آورده است.
در رويين به علت كوهستاني بودن منطقه و هم چنين اختلاف جنس طبقات زمين و قرار گرفتن طبقات نفوذ پذير«تشكيلا ت آهكي» در بالاي طبقات غير قابل نفوذ در زير آنان چشمه هايي بسياري وجود دارد كه براي مصارف مختلف مورد استفاده قرار مي گيرد.
به خصوص تا قبل از لوله كشي،آب آشاميدني اهالي از چشمه تأمين مي شده است.
اين چشمه ها بيش تر در شرق روستا قرار دارند كه داراي كوه هاي بيش تر و سنگي هستند.
اراضي كشاورزي مردم اين روستا نيز توسط جوي آبي كه از كوه ها جاري است وهم چنين توسط رود خانه ي رويين كه از پر آب ترين و روان ترين رودهاي اسفراين است آب ياري مي گردد.
ضمناً در سال هاي اخير پروژه ي سد رويين به راه افتاد ولي به دليل عدم وجود خاك نفوذ ناپذير در اين روستا پروژه ي سد آبي روستاي رويين در همان مرحله ي اول يعني مرحله ي آزمايش بسته شد و ديگر ادامه نيافت. اين پروژه قرار بود توسط آب منطقه اي خراسان شمالي اجرا شود. اگر اين پروژه اجرا مي يافت دومين سد آبي اسفراين را داشتيم.
چشمه ها:[7]
1.سرچشمه
2.چشمه استا باقر درمسير ذو
3.چشمه ي كبود واقع در ذو
4.چشمه فرنگاو واقع در فرنگاو
5.چشمه آقا جان در كا ريز آقاجان
6 .چشمه مير احيان در منزل حاج آقاي محمد وحداني
7.چشمه استا احمد واقع در منزل حداديان
8.چشمه خواجه عماد دردره خواجه عماد
9.چشمه كوه در نسر
10.چشمه آقا سيد علي در پايين ده
11.چشمه باغ آقا سيدعلي در نسر
12.چشمه سر خاني (سر خني)كوچه اي به همين نام
13.چشمه جني (جنت)روبروي غسالخانه
14.چشمه حيات روبروي درمانگاه
15.چشمه قل قلي درمسير جاده اصلي
16.چشمه علي مردان پايين تر از مر كز بهداشتي در ماني
17.چشمه كلاته روبروي مركز درماني
18.چشمه آسيا خرابه در همين محل
19.چشمه جخورام در نسر
20.چشمه دره استا حسن زير راه كتل شهر
21.چشمه كربلايي ميرزا حبيب درمسير نوه ي زيره
22.چشمه كنج آخور
23.چشمه حاجي ذوالفقار در همواري كيشتي
24.چشمه كيشتي
25.چشمه كمر سياه (كوه سياه).
26.چشمه زرگر (زرگرها)انتهاي باغ هاي نزديك روستاي محمودي
27.چشمه گل ميام در ميام
28.چشمه زربيدان واقع در زربيدان(زر پنهان)
29.چشمه سرخ واقع در ميام
30.چشمه شوري آبي(شروي)واقع درشروي
اين ها اسامي مهم ترين چشمه هايروستا است
پوشش گياهي: [8]
در جنگل هايي كه ارتفاعات شمالي و شمال شرقي اسفراين كه بخشي از آن را دهكده ي توريسي رويين تشكيل مي دهد كه در ختان و درختچه هايي چون:پسته،انار،سماق ،زبان گنجشگ ،انجير ،زالزالك، ارغوان،ذغال اخته،گلابي وحشي،سنجد وحشي ( در دره هاي بزرگ و وسيع) و ... را مي توان نام برد.
منطقه ي شمال و شمال شرقي كه كوهستاني هستند و گياهان موجود شامل گونه هايي از قبيل: گون،قياق،پياز كوهي ،فرز ،درمنه ،خارشتر،بارهنگ،ورك،اسپند،پونه، قارچ،زرشك دانه دار( به زبان محلي زرك)،قسني،استا قدوس،قريچ،نخود وحشي،بومادران و ... است.
حيات وحش:[9]
تا جايي که ما مطلعيم در مورد حيات وحش اين روستا تا به حال کارشناسي نشده است و آنچه که در اين قسمت مي آيد بر گرفته از مشاهدات خود ماست و به همين دليل در برخي موارد شايد نام محلي جانوري آورده شود و يا نواقصي مشاهده گردد به هر حال آنچه که بضاعت ماست در اين مقاله آمده است.
هنگامي که در کوچه باغ هاي دل انگيز رويين ريه ها را پر اکسيژن ناب مي کني و شامه را پر رايحه ي شکوفه هاي در ختان ميوه , نواهاي بلبل و قمري و سينه سرخ و گنجشک و سار گوش را مي نوازد گويي دعاي سهراب برآورده شده است و کوچه باغ ها پر موسيقي شده اند،به ميان علف زارها که مي نگري هدهد ها مشغول عشقبازي اند و هنگامي که بر شاخسار هاي انبوه درختان نظر مي افکني جغدها (به زبان محلي بيپ) را مي بيني که سر برجيب مراقبت فرو برده اند و سنجاب هاي ناز کوچولو مشغول پريدن از اين شاخه به آن شاخه اند و به ندرت گربه هاي وحشي را نيز بر روي درختان تنومند تر مي بيني . و آن جا که به آسمان آبي نگاه مي کني مي بيني که کلاغ ها و قرقی و قوش ( به زبان محلي جقنه ) بر روي درختان بلند سپيدار نشسته اند و در آن اوج نيز عقاب ( به زبان محلي قلتار) ها را مي بيني که مشغول پاييدن حيوانات کوچکتري است که بر روي درختان و يا در علف زار هاي زير درختان زندگي مي کنند , در کنار جوي هاي آبي که از وسط باغ ها روان است نيز گاهي مي بيني که سيره اي پر مي شويد . و گاهي هم لک لک ها و اردک هاي وحشي سرگردان را مي بيني که هنگام مهاجرت راه گم کرده اند. اما دردل شب ها علاوه بر عوعو روباه ها و شغال ها صداي حق حق مرغ حق از دل باغ هاي «نسر» به گوش مي رسد . از کوچه باغ ها که بيرون مي آيي و پا به دل کوهستان مي گذاري به جاي لذت شايد وحشتي درونت را فراگيرد چرا که کوهستان هرچند که حيوانات قشنگ و دوست داشتني چون کبک و بلدرچين و آهو و گوزن و بز و قوچ کوهي را در سينه فراخ خود جا داده اما حيوانات درنده اي چون گرگ , گراز، کفتار و پلنگ را نيز در تنگه ها و غارها و بر روي صخره ها نگهبان خود نموده است . هنوز خاطره درگيري مردم روستا با پلنگ که منجر به زخمي شدن بعضي از آن ها شد را در شيارهاي جلويي ذهنم دارم و تصوير توله پلنگ هاي ناز که توسط منصور فدايي ( يکي از اهالي محل ) به داخل روستا آورده شده بود در جلو چشمانم است . و روزي را به ياد مي آورم که شکم مرد تنومندي چون حاج قاسم خدابنده توسط گراز پاره شد . و خاطره پدرم را که با دوستانش در دل شب هاي کوهستان بين چند گرگ گرسنه گير افتاده بودند و اين که چگونه با آتش زدن بوته هاي گون و قرپج و ... و ايجاد سر و صدا توانسته بودند با هزاران زحمت بالاخره در دمدمه هاي صبح از شر آن ها خلاص شوند . ولي هر چه هست پاي آن درختان در کوچه باغ ها و بر روي آن صخره ها در دل کوهساران صفايي است که دل را مي فريبد . مي خواستم از گونه هاي حيواني رويين بنويسم ولي صداي موسيقي و عطر کوچه باغ ها و کوهساران سرد و آسمان آبي آن مجالم نداد و مرا وارد دنياي ديگري کرد . با عرض پوزش از خوانندگان , حيواناتي که حيات وحش رويين تشکيل مي دهند عبارت اند از : بلبل , قمري , گنجشک , سار , سينه سرخ , سيره , کبک و بلدرچين , کبوتر چاهي ، جغد ، کلاغ ، شانه به سر،قرقي ، قوش، عقاب و هدهد , انواع پروانه ها و سنجاقک ، سنجاب ، مار، مارمولک ، کلپاسه ، عقرب (يا همان گژدم)، موش , تشي ، خارپشت (جوجه تيغي), آهو و گوزن و بز وقوچ کوهي , روباه و شغال , گرگ و گراز و پلنگ , خوک و کفتار و گورکن و گربه وحشي ( به زبان محلي كره بش)و ....
کانون اندیشه گران جوان روستای روئین جزء نخستین سازمانهای غیر دولتی در روستاهای ایران است که در سال 1379 با مجوز رسمی از سازمان ملی جوانان تاسیس گردید و فعالیت خود را رسمأ از همان سال آغاز نمود. توسعه ،عمران و آبادانی روستای روئین از مهمترین اهداف این سازمان به شمار می رود.