محرم در روئین

 

 www.rooieen.blogfa.com

 وقتی از غربت ایام دلم می گیرد                        مرغ امید من از شدت غم می میرد

  دل به رویای خوش خاطره ها می بندم                باز هم خاطره ها دست مرا می گیرد

 

عکاس : میثم عظیمی

                                 

در مبحث شناسایی مراسم سنتها و آیین ها تمرکز بر انواعی از این موارد است که به نحوی با فضاها و کالبد های عمومی روستا سر وکار دارند . بدین ترتیب با شناسایی این مراسم ها و ایین ها علاوه بر شناختی که از ویژگی های فرهنگی روستاییان کسب می شود ، تاثیر این  

مراسم و آیین ها بر فضاها و کالبد های روستا مشخص می شود

   

  

  از سوی دیگر روشن خواهد شد که نسبت این مراسم با فضاهای باز و عمومی روستا چگونه است تا از مداخلات و دخل و تصرف های کالبدی که اجرا این مراسم و ایین ها را از شکل و مفهوم می اندازد و یا برای برگزاری آن مشکل ایجاد می نماید اجتناب گردد . بهر حال نتیجه کالبدی که از این مبحث گرفته خواهد شد در طراحی و برنامه ریزی روستا  استفاده خواهد گردید تا هماهنگی لازم بین بافت کالبدی و اجرا و برگزاری مراسم ها و آیین ها ایجاد گردد.

      مهمترین آیین ها مراسمی که در روستای روئین برگزار می شود و شرایط پیشگفته را دارند مراسم مربوط به سوگواری ایام محرم ست . این مراسم به جز داشتن اهمیت زیاد و همه گیر بودن، ویژگی های لازم یعنی نمود بیرونی و برگزاری در فضاهای باز و عمومی روستا را دارند به این دلیل لازم است در این مبحث این مراسم معرفی شده و نحوه برگزاری آن مورد بررسی قرار گیرد

.   

 

روستای روئین دارای سه مسجد است . این سه مسجد یعنی مسجد جامع ، مسجد پایین ده و مسجد بالاده به همراه دو حسینیه روستا ،پایگاههای اصلی برگزاری مراسم سوگواری محرم است .

  

در ایام ماه محرم این اماکن شور حال خاصی می یابند و کانون فعالیتهایی می شوند که در ایام دیگر سال نمونه مشابهی برای آن نمی توان یافت . در ایام دهه اول ماه محرم مراسم سوگواری به شکل های متفاوت در مساجد و حسینیه ها برگزار می شود ،در این ایام هنگام عصر مردان 

در مساجد و حسینیه ها به همراه طبل و سنج زنجیر می زنند هنگام شب و با افزوده شدن مردان مسن تر ،عزاداری به شکل سینه زنی دنبال می شود .

 

   

 

 هنگام شب تاسوها و عاشورا و غروب روز عاشورا و شب جمعه ای که مصادف با دهه اول محرم باشد ،عزاداری به شکل دسته گردانی در می آید .دسته ها از مساجد پایین ده و بالا ده و دو حسینیه روستا به سمت مسجد جامع حرکت می کنند

دسته ها با علم و بیرق و طبل وسنج از مسیرهای مشخص عبور می کنند و درحالی که مردان مسن در جلو سینه می زنند و جوانتر ها در پشت سر آنها زنجیر می زنند به کنار مزار (گورستان داخل بافت) می آیند و در مقابل مسجد جامع تجمع می نمایند

در این نقطه پس از بهم پیوستن دسته ها ،عزاداری اوج می گیرد . پس از زنجیر زنی و سینه زنی روحانی روستا روضه ای می خواند تا ختم مجلس را اعلام نماید سپس دسته ها به مبدا خود باز می گردند

 .    

  

   هيئت هاي مذهبي روستای روئین :

   1.هيئت انصار الحسيني

   2.هيئت ابوالفضل العباس(ع)

   3.هيئت خامس آل عبا(ع)

   4.هيئت سيد الشهدا(ع)

 

معمولا این عمل  در مقابل خانه هایی اتفاق می افتد که فردی از آنها در طی سال گذشته از دنیا رفته باشد در مقابل لاین عمل ساکنان خانه نیز به هیئت کمک مالی می کنند و با شربت یا شیر و فطیر از عزاداران پذیرایی می کنند گاهی نیز گو یا گوسفند مقابل دسته قربانی می کنند و گوشت آن را نذر هیئت می کنند .

مسیرهایی که دسته های عزاداری هنگام رفتن به مقابل مسجد جامع و برگشتن طی می کنند مسیرهای مشخصی است . عزادارن مسجد پایین ده از گذر پایین ده به مقابل مسجد می روند و از همان مسیر نیز برمی گردند .

عزاداران مسجد بالاده از گذر اسپیدان به مرکز روستا و مقابل مسجد می روند و برای برگشت از مسیر بازار و کوچه سراب استفاده می کنند .

محل هیئت خامس آل عبا که یک خانه وقفی است در نزدیکی مسجد جامع است . برای اینکه دسته عزاد اری این هیئت فرصت کافی برای دسته گردانی و عزاداری در داخل کوچه و بازار روستا را داشته باشد ، از مسیر کوچه ملا ها ، جاده اصلی و کذر بازار برای رسیدن به مقابل امام زاده استفاده می کنند و در برگشت از مسجد جامع مستقیما به محل هیئت می روند . هیئت سید الشهدا کانون دیگر عزاداری است که چند سالی است تاسیس شده است . این هیئت در بخش جنوبی بافت که توسعه های چند دهه اخیر است مستقر می باشد  . محل این هیئت خانه شهید شهابی است . مسیر دسته عزاداری این هیئت ، پس از عبور از روی پل چوبی ، خیابان اصلی روستا و کوچه بازار است . برگشت نیز از همین مسیر صورت می گیرد .

بجز عزاداری به صورت دسته گردانی های معمول روستای روئین مراسمی خاص خود دارد

از جمله می توان به مراسمی که <<عاشورا شب>> برگزار می شود اشاره نمود .

در این هنگام چند نفر به نمایندگی از هیئت ها با سنج و علم در کوچه ها را می افنتد و به در خانمه ها می روند و با زدن سنج نوحه ای با این عبارت (( ای واویلا، صد واویلا ، یتیمان حسین ) )  می خوانند .

صاحب خانه به دم در آمده و معمولا تعدادی  فطیر به عزاداران می دهد . عزادارن نیز پس از گرفتن فطیر اموات صاحب خانه را دعا می کنند . سپس فطیرهایی را که به این شکل جمع آوری می شود به محل هیئت آورده و بین عزاداران تقسیم می کنند .

 

 

 

از دیکر مراسم معمول در روئین مراسم موسوم به ((حسن حسین)) است . این مراسم بدین گونه برگزار می شود که یک نفر علمی به دست گرفته و در میان می ایستد . دیگر عزاداران دور او حلقه می زنند . افراد مسن تر در ردیف های جلویی به شکل دایره قرار می گیرند و دست چپ خود را در کمر هم می اندازند و با دست راست سینه می زنند و نیمی می گویند((حسن )) و نیمی می گویند (( حسین )) .

تکرار نام حسن و حسین از طرف عزاداران در یک زمان است . به این دلیل از ترکیب این دونام آوایی خاص ایجاد می شود .از دیگر مراسم مربوط به ماه محرم دفن نمادین پیکر شهدای کربلاست . در روز سوم امام حسین ، که دوازدهم محرم است عزاداران هیئت طایفه بنی اسد با بیل و کلنگ و در دست داشتن پیکر شهدا که با پارچه درست کرده اند از مسجد بالاده به سمت مزار حرکت می کنند سپس پیکر ها را در داخل مزار دفن می نمایند

 در مراسمی دیگر که در روز عاشورا برگزار می شود یک نفر در لباس شیر می رود و چند نفر را به شکل طفلان اسیر در می آورند و یک نفر نیز در لباس قرمز می رود که کنایه از شمر بن الجوشن است این افراد در جلوی دسته عزاداری راه می افتند و به دم مزار می آیند